Listopad tradycyjnie kojarzy się z kampanią Movember, której celem jest zwiększanie świadomości na temat zdrowia mężczyzn. Oprócz profilaktyki raka prostaty i jąder warto jednak poruszyć również temat, o którym wciąż zbyt często się milczy – męską płodność.
Kiedy para ma trudności z poczęciem dziecka, uwaga często w pierwszej kolejności skupia się na kobiecie. Poddaje się ona badaniom, monitoruje swój cykl menstruacyjny i poszukuje możliwych przyczyn problemu. Jednak do poczęcia potrzeba dwojga. Czynnik męski może być przyczyną trudności z zajściem w ciążę zarówno samodzielnie, jak i w połączeniu z czynnikami występującymi po stronie kobiety.
Badanie nasienia: pierwszy ważny krok
Podstawowym badaniem służącym do oceny męskiej płodności jest badanie nasienia (seminogram). Polega ono na laboratoryjnej analizie próbki ejakulatu, podczas której ocenia się kilka istotnych parametrów:
-
Koncentracja i całkowita liczba plemników – ile plemników znajduje się w badanej próbce.
-
Ruchliwość plemników – jaki odsetek plemników wykazuje ruchliwość i czy są one zdolne do ruchu postępowego.
-
Budowa plemników (morfologia) – jaki odsetek plemników ma prawidłową budowę.
Wyniki badania pomagają wykryć między innymi niską liczbę plemników, ich obniżoną ruchliwość lub zwiększony odsetek plemników o nieprawidłowej budowie.
Należy jednak pamiętać, że badanie nasienia nie jest rozstrzygającym testem płodności. Pozwala ocenić podstawowe cechy plemników, ale nie umożliwia analizy wszystkich ich funkcji ani, na przykład, stanu ich materiału genetycznego. Prawidłowy wynik nie gwarantuje więc automatycznie, że mężczyzna nie ma problemów z płodnością. Z kolei odchylenie od normy w zakresie jednego parametru nie oznacza samo w sobie, że naturalne poczęcie jest niemożliwe.
Jakie dodatkowe badania mogą pomóc?
Jeśli badanie nasienia wykazuje nieprawidłowości lub para nadal ma trudności z poczęciem dziecka pomimo prawidłowych wyników, wskazana może być bardziej szczegółowa diagnostyka andrologiczna. Może ona obejmować między innymi:
-
Badania hormonalne – pozwalają ocenić poziom hormonów wpływających na produkcję plemników i funkcjonowanie jąder, takich jak testosteron, FSH i LH.
-
Badanie ultrasonograficzne jąder (USG) – pomaga ocenić ich wielkość i strukturę oraz wykryć niektóre możliwe przyczyny problemów z płodnością, takie jak żylaki powrózka nasiennego.
-
Badania genetyczne – mogą być zalecane szczególnie w przypadku znacznie obniżonej liczby plemników lub ich całkowitego braku w ejakulacie. Pomagają wykryć niektóre genetyczne przyczyny zaburzeń produkcji plemników.
-
Badanie fragmentacji DNA plemników – pozwala ocenić uszkodzenia materiału genetycznego plemników. Może być pomocne na przykład w przypadku nawracających poronień lub nieudanych prób leczenia metodą in vitro (IVF), jednak nie stanowi rutynowego elementu diagnostyki każdego mężczyzny.
Nie każdy mężczyzna potrzebuje wszystkich tych badań. Lekarz dobiera dodatkowe metody diagnostyczne na podstawie wyników badania nasienia, wywiadu medycznego i rodzinnego oraz dotychczasowego przebiegu starań o dziecko.
Pomyśl o swojej płodności również w kontekście przyszłości
Troska o męską płodność nie musi zaczynać się dopiero w momencie, gdy para zdecyduje się na dziecko. Istnieją również sytuacje, w których warto rozważyć profilaktyczne zabezpieczenie płodności.
Jedną z możliwości jest zamrożenie nasienia (kriokonserwacja). Próbka nasienia zostaje pobrana, odpowiednio przygotowana w laboratorium i przechowywana w bardzo niskiej temperaturze w celu ewentualnego wykorzystania w przyszłości.
Rozwiązanie to jest szczególnie istotne dla mężczyzn, którzy mają rozpocząć leczenie lub poddać się zabiegowi mogącemu negatywnie wpłynąć na ich płodność. Typowymi przykładami są chemioterapia, radioterapia lub niektóre operacje jąder. W takich przypadkach warto zdecydować się na zamrożenie nasienia jeszcze przed rozpoczęciem leczenia.
Kriokonserwację mogą jednak rozważyć również mężczyźni, którzy planują ojcostwo w późniejszym wieku, na przykład ze względu na chęć skoncentrowania się obecnie na karierze zawodowej lub innych celach życiowych. Zabezpieczenie nasienia może zapewnić im dodatkową możliwość w przyszłości. Należy jednak pamiętać, że zamrożenie nasienia nie gwarantuje przyszłej ciąży, a powodzenie zależy między innymi od jakości i liczby przechowywanych plemników oraz innych czynników.
Zacznij od prostego kroku: wykonaj badanie nasienia
Nie musisz czekać, aż pojawią się trudności z poczęciem dziecka, aby zacząć myśleć o swojej płodności. Podstawowe badanie może dostarczyć cennych informacji na temat Twojego zdrowia reprodukcyjnego i pomóc ustalić, czy konieczna jest dalsza diagnostyka.
Nie odkładaj troski o swoje zdrowie reprodukcyjne na później. Movember to doskonała okazja, aby przypomnieć, że zdrowie mężczyzn, w tym również płodność, zasługuje na uwagę – i to nie tylko w listopadzie. Pierwszy krok możesz zrobić w każdej chwili – nawet właśnie dziś.
